ศูนย์บริบาลช้างบ้านปางหละก่อตั้งขึ้นเมื่อ ปี พศ. 2512 โดยอดีตผู้อำนวยการองค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ (ดร. อำนวย คอวนิช) เป็นผู้ก่อตั้งโรงเรียนฝึกลูกช้าง มีวัตถุประสงค์ในการก่อตั้ง เพื่อรวบรวมลูกช้างขององค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ที่ตกลูกออกมาปีล ประมาณ 2-3 เชือก นำมาทำการฝึกสอนใช้งานในด้านการทำไม้ ซึ่งถือว่าเป็นโรงเรียนฝึกลูกช้างแห่งแรกของโลก แต่ต่อมามีผู้สนใจเข้าชมทั้งชาวไทยและต่างประเทศ เป็นแห่งท่องเที่ยวที่สำคัญของจังหวัดลำปางและประเทศไทย เป็นสถานที่ที่สร้างชื่อเสียงไปทั่วโลกเป็นที่รู้จักกันในชื่อ ” ศูนย์ฝึกลูกช้าง ” จึงเป็นภารกรรมหลักของหน่วยงานและต่อมาในปี 2534-2535 องค์การอุตสาหกรมมป่าไม้ ได้ย้ายไปอยู่พื้นที่บริเวณสวนป่าทุ่งเกวียน ระหว่างกิโลเมตร ที่ 28-29 ริมถนนสาย ลำปาง – เชียงใหม่ ตำบลเวียงตาล
อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง และจัดตั้งเป็น ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย ซึ่งมีภารกรรมเพิ่มเติมในการอนุรักษ์ช้างไทยให้ยั้งยืนสามารถรองรับจำนวน ช้างที่เพิ่มขึ้นให้มีเป็นอยู่ที่ดีขึ้นและมีสุขภาพที่ดี พร้อมทั้งส่งเสริมกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ และการจัดการบริหารพื้นที่ในการเลี้ยงดูช้างให้เหมาะสม ปัจจุบันได้ใช้ชื่อเป็น สถาบันคชบาลแห่งชาติ ในพระอุปภัมภ์ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยานิวัฒนากรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ สำหรับศูนย์ฝึกลูกช้างบ้านปางหละ ได้จักตั้งเป็น “ศูนย์บริบาลช้างบ้านปางหละ ” ก็คือบ้านหลังสุดท้ายของช้างไทย เนื่องจากมีสภาพป่าธรรมชาติและน้ำที่สมบรูณ์เหมาะที่จะใช้เป็นสถานที่เลี้ยง ช้าง จึงได้จัดเป็นสถานที่ไว้รองรับช้างที่หายจากการเจ็บป่วยจากโรงพยาบาลช้างศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย นำมาบริบา รักษา โดยเจ้าของไม่มารับคืนและใช้เป็นที่เลี้ยงช้างชราพิการ และเป็นช้างที่มีนิสียดุร้ายช้างที่เอกชนนำมาบริจาคให้และช้างตามโครงการต่างๆช้างที่ไม่สามารถนำไปใช้งานได้ เพื่อเป็นการอนุรักษ์ดูแลรักษาให้ช้างมีชีวิตที่ดีลและยืนยาวไปอีกเท่าที่จะสามารถทำได้เป็นบ้านหลังสุดท้ายของช้าง โดยเป็นหน่วยงานที่ขึ้นตรงต่อกลุ่มงานสุขภาพช้างโรงพยาบาลช้างศูนย์อนุรักษ์ช้างไทยสถาบันคชบาลแห่งชาติในพระอุปภัมภ์สมเด็จพระพี่นางเธอเจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒณา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้จังหวัดลำปาง

สถานที่ก่อตั้ง

ศูนย์บริบาลช้างบ้านปางหละ ตั้งอยู่ ถนน สาย ลำปาง – งาว หลักกิโลเมตร ที่ 57 ทางแยกเข้าไปอีก 1500 เมตร ในเขตท้องที่หมู่ที่ 4 ตำบลบ้านหวด อำเภองาว จังหวัดลำปาง มีพื้นที่บริเวณบ้านพักและสิ่งก่อสร้างต่างๆ ประมาณ 15 ไร่

วัตถุประสงค์

• เพื่อเป็นสถานที่รองรับช้างที่หายจากการเจ็บป่วยมาจากโรงพยาบาลช้างศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย อ. ห้างฉัตร จ. ลำปาง  นำมาบริบาลรักษาโดยเจ้าของไม่มารับคืน และใช้เป็นที่เลี้ยงช้างชรา พิการร่วมทั้งช้างที่มีนิสัยดุร้าย ซึ่งเป็นช้างของ อ.อ.ป.ช้างที่เอกชนนำมาบริจาคให้และช้างตามโครงการต่างๆ ที่ อ.อ.ป. รับผิดชอบอยู่ไม่สามารถนำไปใช้งานได้ เพื่อเป็นการอนุรักษ์ช้างไทยดูแลรักษาให้มีชีวิตที่ดีและยืนยาวเท่าที่จะสามารถทำได้
• เพื่อเป็นสถานที่เลี้ยงดูแลรักษาช้างของกลางในคดีป่าไม้ และคดีอื่นๆ ที่เจ้าหน้าที่ตรวจยึดจับกุมมาได้
• เพื่อเป็นสถานที่จัดกิจกรรมในด้า่นการปรุงสมุนไพรให้ช้างกินเพื่อบำรุงรักษาช้างและการรักษาบริบาลช้างป่วยด้วยสมุนไพรตลอดจนปลูกพืชสมุนไพร และการปลูกพืชอาหารช้าง

หากใครได้เข้ามาเยี่ยมเยือนช้าง ณ ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย คงอดใจไม่ได้ที่จะไปให้อาหารกับน้องเขลางค์แสนซนของเรา คงเหลืออีกประมาณหนึ่งปีที่น้องเขลางค์จะต้องไปโรงเรียนแล้ว ต้องรีบมาเยี่ยมน้องเขา เพราะตอนนี้กำลังกินและเล่นเหมือนเด็ก
หากต้องการเป็นพ่อแม่อุปภัมภ์น้องเขลางต้องอดใจนิดหนึ่งเพราะตอนนี้ผมกำลังทำแบบฟอร์มออนไลน์อยู่ครับ